Het zaadje voor deze roman werd zo’n 65 jaar geleden geplant. Op onze grote, donkere zolder in Ede vond ik een zwarte kist met de naam van mijn vader erop: “2e Lt. De Nooy”, met een i-grec. Nieuwsgierig maakte ik de kist open en vond stapels bonkaarten, blanco vrijstellingen, ausweisen, waarop hij opeens “Van Gelder” heette en ander materiaal uit de oorlog. Maar er zat ook een woordenboekje Maleis in, luchtfoto’s van landingsvoertuigen. En ook zwaarden – krissen, zoals ik later leerde – die mijn jongenskamer zouden sieren. Ik meende zelfs dat er op eentje bloed zat. Een paar met paars potlood beschreven velletjes papier trokken mijn aandacht. Met rode oortjes las ik een soort verslag. Wat stoer! Maar toen ik daar triomfantelijk mee naar beneden kwam, was mijn vader des duivels: daar had ik níéts mee te maken! Ontspiegeld maakt alsnog gebruik van die aantekeningen.
Twintig jaar later las ik “I was a Stranger”, van Shan Hackett. Hackett was generaal van één van de twee parachutistenbrigades die landden tijdens Operatie Market Garden – je weet wel: A bridge too far. Hackett zat vier maanden lang bij drie oudtantes van mij ondergedoken in Ede. Naderhand schreef hij een boek over zijn onderduikperiode en ontsnapping via de Biesbosch. Voor mij was dat boek een openbaring: een erudiete buitenstaander, die van een Edese huisarts de Homerus had gekregen, beschreef met liefde de bekrompen, Calvinistische familiesfeer. Mijn vader passeerde in dat boek veelvuldig de revue, en de vraag drong zich aan me op hoe een man die in het verzet gezeten had, na de oorlog was omgegaan met het verzet in Indonesië. Hij was daar nota bene officier bij de militaire inlichtingendienst geweest. Helaas overleed hij twee jaar later zonder dat ik hem er ooit naar heb kunnen vragen.
Weer dertig jaar later stuitte ik op mijn eigen familiegeheim. Bij navraag had niemand van de familie er ooit van gehoord. Hoe verrassend en navrant ook, ik realiseerde me dat dat geheim een prachtige basis kon vormen voor mijn roman. Want het stond al vele jaren vast dat ik ooit het verhaal van de Verzetsheld die Bezetter zou worden op schrift zou stellen.
Ter voorkoming van misverstanden: Ontspiegeld gaat niet over mijn vader. Ontspiegeld gaat over al die jongens die getraumatiseerd uit de oorlog kwamen en als dank voor hun verzetswerk naar Nederlandsch-Indië werden gestuurd om “orde en rust” te brengen. In het verzet hadden ze moeilijke keuzes moeten maken en in Indië zouden ze opnieuw met morele dilemma’s worden opgezadeld. Daar gaat deze roman over.
Recente reacties